de onuitsprekelijke gemeenschap

Geschreven door hans moor. Gepost in wind en water

 

ontwerp: 1996   archiprix nederland eervolle vermelding 1998

De onuitsprekelijke gemeenschap - Maurice Blanchot

De opgave was een 'twin-house voor een astronaut en een danseres en kreeg als titel mee: De onuitsprekelijke gemeenschap (naar een boek van Maurice Blanchot). Het zijn twee woningen geworden die in eerste instantie autonoom lijken vormgegeven, elk met een eigen programma dat in overleg met een astronaut en een danseres tot stand is gekomen. Toch ontlenen ze hun bestaansrecht juist aan hun onderlinge betrokkenheid, die niet vanzelfsprekend en nooit permanent is, in die zin onuitsprekelijk blijft. De verbinding tussen de beide woningen 'waardoor de astronaut kan leren dansen' is geen gegeven, geen duurzame toestand, maar blijft in wording en bestaat alleen als spanning en als dynamiek. Er is geen status quo, er is een wisselende intensiteit, een polariteit die elk resultaat, in elke blijvende verbinding zijn kracht verliest.

Het ontwerp ontleent zijn kracht aan het feit dat de literaire metaforen niet direct in vorm worden vertaald, maar via de tussenschakel van de techniek aan het ontwerp worden gehecht. De locatie aan weerszijde van de dijk is gelukkig omdat een dijk evenals het ontwerp de aparte functie van het doorlaten (van water), zowel communicatie als afzondering teweeg brengt.

Het Twin-house is een parabel over architectuur en de positie die daarin gekozen is. Het is een onderkomen bij de gratie van wind- en water, de elementaire krachten die door architectuur niet worden buiten- maar juist ingesloten. Een ruimte die de spanning tussen binnen en buiten in stand houdt, met begrenzingen die niet definitief zijn omdat de vorm in de contravorm ontsnapt, want het ontwerp wil niet zozeer zichzelf affirmeren, wil de aandacht niet op zichzelf vestigen, maar op het onuitsprekelijke van de ruimte. In die zin moet een ontwerp niet gezocht maar gevonden worden.

Het ontwerp laat de 'vrije' (gratis) energie zien in de vorm van wind en stromend water. Ze leveren energie om het huis in beweging te zetten. De 'vrije' energie is de voorwaarde om te komen tot een onuitsprekelijke gemeenschap. De 'vrije' energie brengt ritme en verandering, zoals eb en vloed als gevolg van de zwaartekracht. 'vrije 'energie verandert het huis, maar verandert ook de manier van hoe wij met energie omgaan. Zon, wind en water worden in het ontwerp technologisch begrepen.

 

hans moor architects architecture and urban planning